Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, zapalna choroba skóry, której częstość występowania wzrasta, zwłaszcza w populacjach miejskich. Choroba ta jest wynikiem złożonych interakcji między czynnikami genetycznymi, środowiskowymi, stylem życia i dietą.
Skóra pacjentów z AZS charakteryzuje się niedoborem ceramidów i peptydów przeciwdrobnoustrojowych, które chronią przed czynnikami zakaźnymi.
Niedobory te prowadzą do zwiększonej utraty wody przez skórę i większej penetracji alergenów. Ponadto, skóra tych pacjentów jest często kolonizowana przez bakterie Staphylococcus aureus, co pogłębia problemy zdrowotne.
Badania wskazują, że skład kwasów tłuszczowych w surowicy pacjentów z atopowym zapaleniem skóry jest często zaburzony.
Zbilansowana dieta bogata w wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, z odpowiednią równowagą omega-3/omega-6 oraz redukcją nasyconych kwasów tłuszczowych (SFA) i trans kwasów tłuszczowych (TFA), może zmniejszyć stany zapalne i poprawić stan skóry.
Źródła SFA: mięso, produkty mleczne, żywność wysoko przetworzona.
Dieta bogata w jednonienasycone kwasy tłuszczowe, ale z jednoczesnym niedoborem kwasów omega-6 i omega-3, może negatywnie wpływać na stan skóry u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry.
Źródła MUFA: oliwa z oliwek, owoce o dużej zawartości tłuszczu tj. awokado czy oliwki.
Niedobory wielonienasyconych kwasów tłuszczowych mogą prowadzić do kompensacyjnego wzrostu MUFA w skórze, co może niekorzystnie wpływać na barierę lipidową skóry i nasilać objawy AZS.
Spożycie odpowiedniej ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, szczególnie w stosunku do omega-6, może zmniejszyć stany zapalne skóry i poprawić jej stan.
Źródła omega 3: tłuste ryby, algi, nasiona lniane, chia i orzechy włoskie
Źródła omega-6 PUFA: oleje roślinne tj. słonecznikowy, kukurydziany i szafranowy
Z badań wynika, że suplementacja olejami bogatymi w GLA (kwas gamma linolenowy)może poprawiać stan skóry u pacjentów z AZS.
Suplementacja olejem z wiesiołka bogatym w PUFA omega-6 (20–40% zawartości GLA) zwiększa stosunek omega-6/MUFA w uszkodzonym naskórku, co przyczynia się do poprawy stanu skóry
Źródła GLA: olej z ogórecznika, olej z wiesiołka
Dieta matki w czasie ciąży wpływa na ryzyko rozwoju AZS u dziecka.
Suplementacja oleju rybnego w czasie ciąży może zmniejszyć nasilenie AZS w dzieciństwie.
Wyższe proporcje omega-6 PUFA i mniejsze ilości omega-3 PUFA w fosfolipidach noworodków są powiązane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju AZS w pierwszym roku życia.
Spożycie kwasów tłuszczowych trans, które często występują w przetworzonej żywności, może zwiększać ryzyko chorób skórnych, w tym AZS. Badania sugerują, że kwasy tłuszczowe trans mogą wpływać negatywnie na metabolizm kwasów tłuszczowych i prowadzić do zmian w profilu lipidowym skóry.
Zbilansowana dieta, bogata w kwasy tłuszczowe jednonienasycone i wielonienasycone, a jednocześnie ograniczająca spożycie kwasów tłuszczowych nasyconych i trans, może być korzystna dla zdrowia skóry, zwłaszcza w przypadku osób z AZS.
Opracowano na podstawie:
Fatty Acids Profile and the Relevance of Membranes as the Target of Nutrition-Based Strategies in Atopic Dermatitis: A Narrative Review
Anna Olejnik, Justyna Gornowicz-Porowska, Dorota Jenerowicz, Adriana Polańska, Małgorzata Dobrzyńska, Juliusz Przysławski, Anna Sansone, Carla Ferreri
